سردخانه ضد انفجار

سردخانه ضد انفجار (Explosion-proof cold storage) یکی از تخصصی‌ترین انواع سردخانه صنعتی است که برای نگهداری مواد قابل اشتعال، انفجاری و حساس به جرقه طراحی می‌شود. در این نوع سردخانه، فقط روی تامین و کنترل دما تمرکز نمی‌شود، بلکه ایمنی کامل محیط، تجهیزات و نیروی انسانی هم در اولویت قرار دارد.

سردخانه‌ های ضد انفجار مطابق با استانداردهای ایمنی بین‌المللی طراحی و اجرا می‌شوند و تمامی تجهیزات الکتریکی، برودتی و کنترلی از نوع EX (ضد انفجار) انتخاب می‌گردند تا حتی در محیط‌های پرخطر نیز عملکردی مطمئن و پایدار داشته باشند. 

منظور از سردخانه ضد انفجار چیست؟

سردخانه ضد انفجار در حقیقت برای نگهداری موادی ساخته می‌شود که در شرایط نگهداری، بخار، گاز یا ترکیبات قابل اشتعال و انفجاری آزاد می‌کنند (مانند اتانول و حلال‌های شیمیایی، کاتالیست‌ها، رزین‌ها، مواد اولیه دارویی با ریسک اشتعال، مواد اولیه تولید نیمه هادی‌ها و مواد و بخارات قابل اشتعال).

تفاوت اصلی این سردخانه با سردخانه‌های معمولی در این است که در آن، احتمال ایجاد جرقه، افزایش دمای خطرناک و تخلیه الکتریسیته ساکن به صفر نزدیک می‌شود.در این نوع سردخانه، کل سیستم به‌گونه‌ای طراحی می‌شود که حتی در صورت بروز شرایط غیرعادی، هیچ منبعی برای اشتعال یا انفجار وجود نداشته باشد. به همین دلیل، از مرحله طراحی تا انتخاب تجهیزات، نصب، سیم‌کشی، تهویه و حتی متریال سازه‌ای، همه چیز بر اساس الزامات ایمنی محیط‌های پرخطر انجام می‌شود.

سردخانه ضد انفجار، معمولا در محیط‌هایی استفاده می‌شوند که بر اساس استانداردهای ایمنی، در زون‌های خطر (Hazardous Areas) قرار می‌گیرند و استفاده از تجهیزات عادی در آن‌ها ممنوع یا بسیار پرریسک است.در conexwest آمده است: 

“The financial impact of improper hazardous material storage extends far beyond initial facility costs. With potential regulatory fines exceeding $70,000 per violation and liability claims that can reach millions, businesses handling chemicals and hazardous substances face significant financial risks.”

«پیامدهای مالی ذخیره‌سازی نامناسب مواد خطرناک فراتر از هزینه‌های اولیه تأسیسات است. شرکت‌هایی که با مواد شیمیایی و خطرناک سروکار دارند ممکن است با جریمه‌های قانونی بیش از ۷۰,۰۰۰ دلار برای هر تخلف و دعاوی حقوقی که می‌تواند به میلیون‌ها دلار برسد، مواجه شوند و به همین دلیل در معرض ریسک‌های مالی قابل‌توجهی قرار می‌گیرند.»  

سردخانه ضد انفجار در چه صنایعی کاربرد دارد؟

سردخانه ضد انفجار زمانی استفاده می‌شود که ریسک نگهداری ماده از خود فرآیند سرمایش مهم‌تر است. در این شرایط، انتخاب سردخانه معمولی می‌تواند خطرات جدی ایمنی، توقف خط تولید یا رد شدن در بازرسی‌های HSE و بیمه را به دنبال داشته باشد.

در ادامه، برخی از مهم‌ترین کاربردهای این سردخانه را مرور می‌کنیم.

صنایع نفت، گاز و پتروشیمی

در صنایع نفت و پتروشیمی، بسیاری از مواد شیمیایی و ترکیبات فرآیندی در حین نگهداری، بخارات قابل اشتعال آزاد می‌کنند. سردخانه ضد انفجار امکان کنترل دمای این مواد را بدون ایجاد جرقه یا افزایش حرارت موضعی فراهم می‌کند و نقش مهمی در کاهش ریسک انفجار در واحدهای جانبی و انبارش دارد.

صنایع داروسازی و آزمایشگاهی

برخی داروها، مواد اولیه دارویی و حلال‌های آزمایشگاهی علاوه بر حساسیت دمایی، نسبت به جرقه و تغییرات الکتریکی بسیار آسیب‌پذیر هستند. در این شرایط، سردخانه ضد انفجار ضمن حفظ پایداری دما، محیطی ایمن برای ذخیره مواد حساس فراهم می‌کند و امکان تأیید سردخانه توسط واحدهای نظارتی و کیفی را افزایش می‌دهد.

🔹🔹🔹برای دریافت اطلاعات در خصوص “سردخانه دارو” کلیک کنید🔹🔹🔹

کارخانه‌های تولید رنگ، رزین و چسب

مواد مورد استفاده در صنایع رنگ و رزین معمولا فرّار، اشتعال‌پذیر و حساس به الکتریسیته ساکن هستند. استفاده از این نوع سردخانه باعث می‌شود که:

• بخارات خطرناک در محیط تجمع نکنند
• خطر آتش‌سوزی ناشی از تجهیزات برقی حذف شود
• نگهداری مواد مطابق الزامات ایمنی صنعتی انجام گیرد.

صنایع نظامی و مواد انفجاری

در صنایع دفاعی و نظامی، برخی مواد به تغییرات دما و شرایط محیطی بسیار حساس هستند و هرگونه خطای ایمنی می‌تواند پیامدهای جدی داشته باشد. سردخانه ضد انفجار در این حوزه برای کنترل دقیق شرایط نگهداری و حذف عوامل تحریک‌کننده انفجار مورد استفاده قرار می‌گیرد.

صنایع تولید باتری و قطعات الکترونیکی

در فرآیند تولید باتری‌ها و برخی قطعات الکترونیکی، واکنش‌های شیمیایی و بخارات خاصی ایجاد می‌شود که در صورت افزایش دما یا وجود جرقه می‌تواند منجر به آتش‌سوزی شود. سردخانه ضد انفجار با کنترل هم‌زمان دما و ایمنی، از بروز این خطرات جلوگیری می‌کند.

سردخانه پروکساید (کاربرد ویژه)

پروکسایدها از ناپایدارترین مواد شیمیایی هستند و در طول نگهداری، بخاراتی تولید می‌کنند که ریسک انفجار بالایی دارند.

سردخانه ضد انفجار پروکساید باید ویژگی‌های زیر را داشته باشد:

• تهویه مداوم و ایمنی پایدار
• تجهیزات فاقد هرگونه منبع جرقه
• کنترل دما با دقت بالا

تفاوت سردخانه ضد انفجار با سردخانه معمولی چیست؟

در ظاهر، سردخانه ضد انفجار و سردخانه معمولی ممکن است شباهت زیادی داشته باشند، اما تفاوت اصلی آن‌ها در سطح ایمنی، نوع تجهیزات و فلسفه طراحی است. این تفاوت‌ها تعیین می‌کنند که آیا سردخانه فقط خنک‌کننده است یا یک فضای ایمن برای نگهداری مواد پرخطر.

الزامات فنی و ایمنی در سردخانه ضد انفجار 

سردخانه ضد انفجار فقط با استفاده از تجهیزات خاص ایمن نمی‌شود؛ ایمنی واقعی زمانی حاصل می‌شود که مجموعه‌ای از الزامات فنی، اجرایی و کنترلی به‌صورت هم‌زمان رعایت شوند. نادیده گرفتن حتی یکی از این الزامات می‌تواند کل سیستم را از حالت ایمن خارج کند:

• انتقال تجهیزات الکتریکی غیر EX به خارج از فضای سردخانه
• استفاده از دیفراست گاز داغ به‌جای دیفراست الکتریکی
• حذف روشنایی معمول یا استفاده از چراغ‌های ضد انفجار استاندارد
• کنترل دما با ترموستات‌های مکانیکی یا تجهیزات خارج از زون خطر
• طراحی سیستم تهویه برای خروج بخارات قابل اشتعال
• ارت و هم‌بندی کامل بدنه و تمامی تجهیزات فلزی

• حذف قطعات آلومینیومی مستعد جرقه در فضای داخلی
• حذف یا گرافیت‌زنی قطعات پلاستیکی مولد الکتریسیته ساکن
• استفاده از چند ترموستات برای افزایش ضریب اطمینان
• طراحی کنترل دیفراست با سیستم ایمنی دوگانه
• انتخاب فن‌ها و الکتروموتورها متناسب با کلاس دمایی و خطر
• حذف کلیه تجهیزات الکتریکی فاقد استاندارد ضد انفجار از سردخانه

استانداردها و گواهی‌ های موردنیاز در طراحی سردخانه ضد انفجار

مهم‌ترین استانداردهایی که در طراحی و اجرای سردخانه ضد انفجار باید در نظر گرفته شوند عبارت‌اند از:

• استاندارد ATEX برای تجهیزات و فضاهای مستعد انفجار در صنایع اروپایی
• استاندارد IECEx برای تأیید تجهیزات الکتریکی مورد استفاده در محیط‌های انفجاری
• استاندارد NFPA در پروژه‌هایی که الزامات ایمنی حریق اهمیت ویژه دارد
• استانداردهای HSE صنعتی متناسب با نوع ماده، زون خطر و سطح ریسک
• الزامات بیمه و نهادهای نظارتی داخلی برای نگهداری مواد پرخطر

مراحل گام به گام طراحی و اجرای سردخانه ضد انفجار

طراحی و اجرای سردخانه ضد انفجار یک فرآیند کاملا تخصصی است که باید بر اساس نوع ماده، سطح خطر، شرایط محیطی و الزامات ایمنی انجام شود. اجرای اصولی هر مرحله، تضمین‌کننده ایمنی، عملکرد پایدار و تأیید پروژه توسط واحدهای نظارتی خواهد بود.

۱- نیازسنجی و مشاوره تخصصی

در این مرحله، نوع ماده نگهداری‌شده، دمای مورد نیاز، میزان بخارات خطرناک و کلاس خطر محیط بررسی می‌شود تا سطح ایمنی و نوع سردخانه به‌درستی مشخص گردد.

۲- طراحی فنی و نقشه‌های ایمنی

بر اساس اطلاعات پروژه، نقشه‌های برودتی، تهویه، جانمایی تجهیزات و الزامات ضد انفجار تهیه می‌شود تا از ابتدا هیچ تجهیز یا مسیر پرریسکی در طراحی وجود نداشته باشد.

۳- بازدید از محل پروژه

شرایط واقعی محل نصب از نظر فضا، تهویه، زیرساخت برق، دسترسی و شرایط اقلیمی بررسی می‌شود تا طراحی نهایی کاملاً منطبق با محیط اجرا باشد.

۴- برآورد هزینه و عقد قرارداد

پس از نهایی شدن طراحی، هزینه دقیق تجهیزات، اجرا و ایمنی محاسبه شده و قرارداد بر اساس مشخصات فنی و تعهدات اجرایی تنظیم می‌گردد.

🔹🔹🔹برای دریافت اطلاعات در خصوص خرید و قیمت سردخانه کلیک کنید🔹🔹🔹

۵- ساخت و نصب تجهیزات

ساندویچ پانل‌ها، تجهیزات برودتی، سیستم تهویه و اجزای ایمنی مطابق نقشه‌ها نصب می‌شوند و تمامی موارد مرتبط با ارت و حذف منابع جرقه رعایت می‌گردد.

۶- تست ایمنی و کنترل کیفیت

پس از نصب، عملکرد سیستم برودتی، تهویه، کنترل دما و الزامات ایمنی بررسی و تست می‌شود تا سردخانه در شرایط واقعی، ایمن و پایدار باشد.

۷- آموزش، تحویل و پشتیبانی

در مرحله تحویل، تیم فنی برودت کار اطلس آموزش کامل بهره‌برداری، نکات ایمنی و الزامات نگهداری سردخانه ضد انفجار را به کارفرما ارائه می‌دهد. پروژه همراه با ۱ سال گارانتی معتبر، ۱۵ سال خدمات پس از فروش، آموزش رایگان نصب و راه‌اندازی و تضمین ایمنی اجرا تحویل می‌شود تا بهره‌برداری از سردخانه با حداکثر اطمینان و بدون ریسک انجام گیرد.

اشتباهات رایج در سفارش یا اجرای سردخانه ضد انفجار چیست؟

از جمله این خطاها می‌توان به انتخاب تجهیزات ضد انفجار بدون تطبیق دقیق با زون خطر واقعی محیط، باقی گذاشتن بخشی از تجهیزات الکتریکی داخل سردخانه به‌منظور کاهش هزینه، طراحی یا اجرای تهویه ناکافی که باعث تجمع بخارات قابل اشتعال می‌شود، اجرای ناقص سیستم ارت و هم‌بندی و سپردن پروژه به پیمانکارانی که تجربه عملی در محیط‌های انفجاری ندارند اشاره کرد.

آیا می‌توان سردخانه معمولی را به سردخانه ضد انفجار تبدیل کرد؟

در اغلب موارد، پاسخ خیر است. سردخانه ضد انفجار باید از ابتدا بر اساس استانداردهای ایمنی طراحی شود، زیرا سیم‌کشی، تهویه، نوع تجهیزات، سیستم کنترل و حتی متریال داخلی باید متناسب با شرایط انفجاری انتخاب شوند. تبدیل سردخانه معمولی به ضد انفجار نه‌تنها پرهزینه است، بلکه معمولا به سطح ایمنی قابل قبول نیز نمی‌رسد.

سرویس و نگهداری سردخانه ضد انفجار

برای حفظ ایمنی و عملکرد پایدار، سردخانه ضد انفجار باید به‌صورت دوره‌ای بررسی شود. بازبینی تجهیزات، تست سیستم ارت، کنترل تهویه و بررسی عملکرد سیستم سرمایش معمولاً هر ۳ تا ۶ ماه یک‌بار انجام می‌شود.

جمع‌بندی نهایی

در نهایت باید گفت سردخانه ضد انفجار یک راهکار تخصصی برای نگهداری ایمن مواد پرخطر است که طراحی و اجرای آن نیازمند تجربه، دانش فنی و رعایت دقیق استانداردهای ایمنی می‌باشد. اگر ایمنی، پایداری و تأییدپذیری پروژه برای شما اهمیت دارد، برودت کار اطلس می‌تواند شریک مطمئن شما در طراحی و اجرای سردخانه ضد انفجار باشد.

برای دریافت مشاوره فنی، بررسی شرایط پروژه و طراحی سردخانه متناسب با نیاز شما، همین حالا با برودت کار اطلس تماس بگیرید.